W związku z pandemią Covid-19 rząd zaproponował ustawy wchodzące w skład tzw. „Tarczy Antykryzysowej”. Pakiet ustaw, który obejmuje nowelizację ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 („specustawa”), ustawę o udzielaniu pomocy publicznej w celu ratowania lub restrukturyzacji przedsiębiorców oraz nowelizację ustawy o systemie instytucji rozwoju (PFR), niesie ze sobą szereg niejednorodnych zmian: od czysto fiskalnych do pragmatycznie technicznych, od zmian kierowanych do mikroprzedsiębiorców, do reorientacji dedykowanych spółkom kapitałowym.

By przyjrzeć się rozwiązaniom proponowanym spółkom kapitałowym należy odnieść się przede wszystkim do art. 27 „specustawy”, który wprowadza zmiany do Kodeksu spółek handlowych.

Na początek można wspomnieć kwestie dotyczące zarządu. Po pierwsze, w posiedzeniu zarządu można uczestniczyć przy wykorzystaniu środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość. Po drugie, zarząd może podejmować uchwały w trybie pisemnym lub przy wykorzystaniu środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość. Po trzecie, członkowie zarządu mogą brać udział w podejmowaniu uchwał zarządu, oddając swój głos na piśmie za pośrednictwem innego członka zarządu. Jednakże wszystkie wymienione powyżej udogodnienia są możliwe jedynie wówczas, gdy umowa spółki lub statut wprost nie tamuje takiej możliwości. Przy czym nie należy zapominać, że na mocy art. 208 § 5 i art. 371 § 3 k.s.h. do powzięcia uchwały konieczne jest prawidłowe zawiadomienie o posiedzeniu zarządu, tzn. w sposób przewidziany w regulaminie lub statucie, bowiem odstępstwo od tej reguły i zwołanie elektroniczne w przypadku, gdy zapisy mówią o zwoływaniu np. listem poleconym, stanowi naruszenie ustawy, wychodząc z założenia, że członkowie organów oczekują zawiadomienia w trybie uzgodnionym i regularnie stosowanym.

W przypadku rady nadzorczej należy wskazać tożsame ograniczenie – forma bezpośredniego komunikowania się na odległość może być stosowana, gdy umowa lub statut nie przewiduje inaczej. Przygotowywane są jednak przepisy nowelizacyjne pozwalające na taką możliwość w oderwaniu od zapisów umowy albo statutu.

Oprócz tego „specustawa” w art. 15u przewiduje nową, przejściową formę odpowiedzialności. Otóż za szkodę wyrządzoną działaniem lub zaniechaniem sprzecznym z prawem lub postanowieniami umowy spółki nie odpowiada wobec spółki członek zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej oraz likwidator, który nie ustala lub nie dochodzi od strony umowy (umowy z zakresu zamówień publicznych) należności powstałych w związku z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem umowy w sytuacji, gdy niedotrzymanie warunków umownych spowodowane było okolicznościami związanymi z wystąpieniem COVID-19. To istotny zapis dla spółek realizujących zamówienia publiczne.

Ważne i idące z duchem ucyfrowienia rozwiązania przewidują przepisy dotyczące spółek publicznych. Spółka publiczna zapewnia bowiem transmisję obrad walnego zgromadzenia w czasie rzeczywistym, co nie narusza obowiązków informacyjnych określonych w przepisach o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych. Dotąd był to wariant fakultatywny.

Warto pamiętać, że oprócz przepisów już obowiązujących „specustawa” przewiduje także pewne szczególne uprawnienia dla ministra finansów w przypadku przedłużania się stanu epidemicznego, przykładowo w aspekcie wydłużenia terminu na zatwierdzenie sprawozdania finansowego w spółkach.

Ponad wszelkie rozważania osobiście postuluję, by w sytuacji kryzysowej nie zapominać o przepisach już istniejących i te - biorąc pod uwagę chociażby pewność prawną – stosować w pierwszej kolejności (wzorce, e-KRS, Centralne Repozytorium Elektronicznych Wypisów Aktów Notarialnych, itd.).

Podsumowując dodam, że kryzys epidemiczny stanowić może przyczynek do rewizji projektów ustawowych. Postulatem dla ustawodawcy mogą być ewentualne zmiany w zakresie Prostej spółki akcyjnej (PSA), której przepisy mają wejść w życie w marcu 2021 r. Według wszelkich przewidywań ekonomicznych i sugestywnych głosów eksperckich - zarówno instytucjonalnych, jak i akademickich, czy biznesowych - kryzys wywołany epidemią koronawirusa SARS-CoV-2 znacznie zmieni warunki obrotu gospodarczego. W tym sensie przepisy dotyczące PSA mogą okazać się zbyt zachowawcze wobec potrzeb operatywnego zdynamizowania i fiskalnego używotnienia zastałego rynku. Być może w świetle nadchodzących problemów należy w ogóle zrezygnować z wprowadzenia nowej formy spółki na rzecz uproszczenia i digitalizacji form już istniejących.